Stedelijke Transformatie: samen, samen en nog eens samen

14 en 15 september streek het Festival van de Toekomst neer in Heerlen. Twee dagen die in het teken stonden van de uiteenlopende uitdagingen waar Limburg als krimpregio mee te maken krijgt. Tijdens de deelsessies van donderdag 14 september verzorgde Maastricht-LAB twee LAB Cafés rondom Creatief Ondernemerschap en een debat over Stedelijke Transformatie. “Veel partijen ergens bij betrekken en goed naar elkaar luisteren, daar begint het mee.”

Door Lieke Rijkx

Vier sprekers vertelden in het Betahuis in Heerlen hoe zij denken over stedelijke transformatie onder leiding van Saskia van Stein van Bureau Europa. Zij vraagt de deelnemers onder andere hoe je een buurt levendig houdt. De achtergronden van de sprekers zijn verschillend, maar er blijken al snel twee dingen te zijn waarover ze het roerend met elkaar eens zijn: stedenbouw en stadsontwikkeling zijn meer dan planologie én voor stedelijke transformatie zorg je samen.

Blijf verwonderd
Stedenbouwkundige Enno Zuidema heeft als motto: ‘Goede plannen maak je samen.’ Hij neemt Delfzijl als eerste voorbeeld, waar plannen werden gemaakt om het centrum op de schop te nemen toen 25% van de panden leeg stond in de winkelstraat “Een percentage waar sommige gemeenten nu van dromen.” Daarna vertelt hij over het stationsgebied in Utrecht, waar diverse stadsontwikkelingsplannen in de prullenbak verdwenen voordat de burgers in een referendum uit twee opties konden kiezen. “Bewoners en organisaties kunnen het niet alleen; door in gesprek te gaan, écht naar elkaar te luisteren en samen te werken ontstaan er kansen. De grootste verandering die nodig is, is dat je stedenbouwkundige vraagstukken met veel meer mensen en partijen moet aanpakken. Niet van slag raken als iets tegenzit, wel verwonderd blijven.”

Ideale wereld
Floor Ziegler verbindt mensen met cultuur. In Amsterdam Noord kocht ze voor één euro een paviljoen in een park om er een culturele huiskamer van te maken. Ze wilde er klassieke muziek programmeren, maar dat viel niet direct in de smaak. Op deze plek lieten mensen al dertig jaar hun hondje uit, of ze hingen er rond en dronken de hele dag bier. ‘Wat moeten we hier met cultuur en hoezo klassieke muziek?’ Er kwamen dus nauwelijks bezoekers en er werd wel eens iets vernield. “Toen betrok ik iedereen erbij en vroeg wat ze wilden. Ik beschouw iedereen als gelijke. In het park voetballen de handhavers nu met de alcoholisten. En de junks ruimen het park op. Het is een soort ideale wereld.”

Broedstraten
Wat in het park kan, kan ook in de wijken, bedacht Floor. Ze begon met de het inrichten van Broedstraten. Kunstenaars kregen voorrang op een huurwoning of werkplek in leegstaande panden, maar in ruil daarvoor moesten ze hun creativiteit delen met de buurt. Er kwam een Muziekstraat, een Modestraat, een Marktstraat en een Theaterstraat. Inmiddels maakt Floor vooral stadswandelingen door het hele land, soms vergezeld door economen, architecten of ambtenaren om zo te achterhalen waar mensen behoefte aan hebben. De eerste stad waar ze drie dagen rondliep, was Heerlen. “Op straat ontmoet je mensen die je nooit ziet op een bewonersavond. Ik ben echt fan van Heerlen. Het is zo’n spannende stad. Er kan hier nog zo veel gebeuren.” Haar motto voor vandaag: “Krimp biedt ook ruimte.”

Boulevards
Architect Mark Feron is mede-eigenaar van het Betahuis waar dit debat plaatvindt. Volgens hem is krimp niet het grootste probleem van de regio, maar het aanleggen van boulevards buiten het centrum, met name in Heerlen. Een meubelboulevard, een onderwijsboulevard, een zorgboulevard. “Zo is er geen interactie. Zo maak je geen levendige stad. We moeten scheidingen opheffen. Kijk naar Granada, daar ligt de universiteit midden in het centrum en iedereen kan er zo naar binnen lopen.” En dan is er volgens Mark ook nog een identiteitsprobleem. “Van de ene kant vast willen houden aan de historie, van de andere kant werken we de historie weg.” Volgens Mark is Strijp S in Eindhoven een goed voorbeeld van hoe je geschiedenis en toekomst kunt integreren.

Bouwpakket
De laatste spreker is architect Breg Horemans. Hij stond met zijn doe-het-zelf-theater KHOR II  op Oerol en Cultura Nova voordat hij ermee naar Rimburg ging. “Een dorp waar bijna alle voorzieningen zijn verdwenen en de school is gesloten.” KHOR II verschijnt als bouwpakket. Teksten op de zijkant van het pakket nodigen de bewoners uit de doos te openen en de installatie te monteren. Met de hulp van simpele instructies die het mysterieuze bouwpakket zelf geeft, bouwen bewoners hun versie van deze tijdelijke theaterinstallatie. “Samen bouwen, samen een theaterstuk en daar veel mensen voor uitnodigen, en op die manier je wensen voor de toekomst van je wijk, dorp of stad delen met de machthebbers. Iedereen vindt het belangrijk om deel uit te maken van een groter geheel.”

Related Posts

Site Menu